Bouwen in de slappe grond van Amsterdam blijkt toch iedere keer weer een uitdaging. Dat het niet altijd meevalt om daarin te bouwen, blijkt ook maar weer tijdens de bouw van de Noord Zuid-lijn. In deze stad gebouwd op palen is het risico op verzakkingen altijd aanwezig, en dus een factor waarmee men rekening dient de houden. Op de aansluiting van de Westerstraat aan de Prinsengracht stond Waternet ook voor een bouwtechnische uitdaging.

De huidige riolering aan de Prinsengracht ligt niet op voldoende op afschot. In tijden van hevige regenval was de doorstroming gegarandeerd, maar in tijden van droog weer bleef er ter hoogte van de Westerstraat sterk vervuild water (voornamelijk de vaste stoffen) staan in het riool, wat regelmatig tot verstoppingsproblemen in het riool leidde. Een lastige situatie die Waternet logischerwijs graag wilde oplossen. Jaarlijks zijn er in de stad Amsterdam zo’n 350 grote rioolverstoppingen, dat is er toch bijna 1 per dag! Maar het verbeteren van het bestaande riool is een kostbare onderneming en zou voor veel overlast zorgen.

Daarom heeft Waternet gekozen voor een eenvoudigere en goedkopere oplossing; het plaatsen van een lichtgewicht kunststof gemaal. Met behulp van dit gemaal en twee putten kan er in het riool een kunstmatige drempel gemaakt worden. Het vuile water wordt in droog weer situaties over deze drempel van 30 cm gepompt, waarna het vuil zijn normale weg weer kan vervolgen. Het gemaal verbeterd dus de doorstroming van het riool op dat punt en moet nieuwe verstoppingen in de toekomst voorkomen.

DAAS gemaal
Waternet gaf de aannemer KWB de opdracht voor een DAAS gemaal. Het DAAS gemaal zorgt er voor dat de doorstroming, en daardoor de vervuiling in het riool wordt verbeterd. De afkorting DAAS staat voor Direct Aangesloten op AanvoerStelsel. Het DAAS gemaal aan de Westerstraat is een combinatie van het natte en droge concept; door de pompen droog op te stellen en de aanvoerbuis als buffer te gebruiken.

Berging van water vindt dus plaats in het riool zelf, het gemaal heeft geen zuigkelder. Doordat de aanvoerbuis op het laagste punt is gesitueerd zal de pomp het vuil meenemen en blijft er dus geen vuil meer achter in het riool. Het droge DAAS gemaal heeft een HDPE 315 mm aanvoerbuis waarop een droog opgestelde rioolpomp is aangesloten. Het onderhoud van de pomp vindt plaats in de schone, droge pompkelder.

Geprefabriceerd
Waternet koos voor een kunststof gemaal vanwege een paar belangrijke punten. Ten eerste de complete prefabricage. Het gemaal is opgebouwd uit een HDPE wikkelbuis met een inwendige diameter van 2,60 meter, een hoogte van circa 4,15 meter en een wanddikte van 7 cm. De gehele elektrische- en de pompinstallatie zijn in de fabriek al ingebouwd en getest. Terwijl in de productiefaciliteit van Beuker Kunststoffen in Opmeer aan het gemaal werd gewerkt, waren de voorbereidingen op de bouwplaats al in volle gang. De civiele uitvoering en plaatsing, aansluiting en de afwerking van het DAAS gemaal hebben slechts twee weken in beslag genomen.

Een tweede reden voor de keuze voor kunststof is het geringe gewicht van het gemaal (circa 3000 kg!). Een vergelijkbaar gemaal van beton zou ruim 8000 kg wegen en altijd onderheid moeten worden om te voorkomen dat het gemaal wegzakt in de slappe grond. Geen eenvoudige klus in de volgebouwde binnenstad. Het plaatsen van dit lichte gemaal was eenvoudig: er is geen zwaar materieel nodig, dus dit vermindert de overlast voor de omwonenden. In de krappe straten in Amsterdam is ook niet overal plaats voor zwaar hijsmaterieel. Het plaatsen van het prefab gemaal is slechts een paar uur nodig, hierna kan direct aan de afbouw en de afwerking begonnen worden. Ook wordt er nu flink bespaard op de kosten van de civiele werkzaamheden.

Het gemaal hoeft dus niet onderheid te worden om verzakking van het gemaal te voorkomen. HDPE heeft doordat het materiaal lichter is dan water, de eigenschap om op te drijven. Om dit te voorkomen heeft het gemaal heeft een sandwichbodem die afgevuld wordt met beton. Dit stabiliseert opdrijvende vermogen van het gemaal. Hierdoor ‘drijft’ het gemaal als het ware op het grondwater. Een ideale oplossing in deze moeilijke bodem.

Een ander belangrijk aspect voor Waternet is de duurzaamheid van het materiaal. De verwachte levensduur van het materiaal is 100 jaar. Daarnaast is het gemaal in de toekomst eenvoudig zonder hak- en breekwerk aan te passen mocht er eens een ander pompsysteem ingebouwd moeten worden. Het huidige pompsysteem is een enkele pomp, uitgevoerd met een teruggetrokken waaier. Deze pomp is gekozen het schoonmaakdoekjes-probleem voor hedendaagse riolen op te lossen. Er worden steeds meer soorten luier-, wc- en schoonmaakdoekjes en ander vuil door het toilet gespoeld. De teruggetrokken waaier laat grovere delen vrij door de pomp stromen, zonder dat de pomp hierdoor verstopt kan raken.